Senkron Group üyesidir.
Güzel Sözler
Önceki Güzel Söz Sonraki Güzel Söz
inciser

Çalışma Gruplarımız


İnci Ser Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi

Otizm

Otizm

Otizm, doğuştan gelen, sosyal etkileşimi ve iletişimi olumsuz etkileyen, gelişimsel ve nörolojik bir bozukluktur. Belirtileri yaşamın ilk üç yılı içinde görülmeye başlar. Otizm tanılı çocukların sayısı ülkemizde ve dünyada tam olarak bilinmese de; yaklaşık her 110 çocuktan birinde görüldüğü saptanmıştır.Otizmin erkeklerde rastlanma oranı kadınlara göre yaklaşık 4 kat daha fazladır. Günümüzde hala otizmn kesin nedeni bilinmemektedir ve otizmi kökten çözen bir tedavi yöntemi bulunamamıştır. Otizm kendi içinde farklı yapısal özellikler taşıyan Asperger Sendromu, Rett Sendromu gibi alt sınıflara ayrılmaktadır.

OTİZMİN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Otizm çocuklarda gözle görülür bir fiziksel farklılık bulunmadığı için bebekliğin erken dönemlerinde teşhis edilmesi kolay olmamaktadır. Ancak bebeklerde görülen; temastan hoşlanmama, kucağa alındığında sakileşmeme, ‘Cee Oyunu’ gibi oyunlara karşılık vermeme, huzursuz olma, yemek ve uyku problemleri otizim için erken dönem belirtileri olabilir.


Otizmn belirtileri DSM-IV’ de;

  1. Sosyal etkileşimde yetersizlik (Çevresindeki bireylerin farkında olmama, taklit davranışlarının yetersiz olması ya da hiç olmaması, oyun oynamanın yetersiz olması ya da hiç olmaması, arkadaşlık ilişkilerinde yetersizlik),
  2. Dil ve iletişim gelişiminde normalden farklı olma (Karşılıklı iletişimin olmaması, sözel olmayan iletişim kurmada yetersizlik, sözel dilin kullanımında farklılık, karşılıklı diyalog kurmada yetersizlik),
  3. İlgilerinin ve ilgilenilen etkinliklerin sınırlı olması (Yineleyici hareketler sergileme, nesnelerin ayrıntılarıyla ilgilenme, çevresindeki değişikliklere tepki gösterme, günlük yaşam rutinlerinin değişmesine karşı çıkma) olarak belirtilmiştir.


GELİŞİMSEL ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

Dil ve Konuşma Becerileri:
Bazı otizm çocuklar hiç konuşamazken, bazıları da çok üstün bir konuşma becerisine sahiptir. Ancak yine de, ekolali (sözcük tekrarı), şahıs zamirlerini doğru kullanamama, monoton ve duygusuz konuşma, soyut ifadeleri ve şakaları anlayamama gibi özellikler gösterebilirler. Ayrıca, iletişim başlatma, iletişimi sürdürme, karşısındakinin duygu ve düşüncelerini anlama güçlükleri de görülmektedir. Bu da sosyal uyumu güçleştirmektedir.

Sosyal Beceriler:
Otizm en çok sosyal becerileri etkilemektedir. Sosyal etkileşim için çok gerekli olan göz kontağının olmaması, jest ve mimikleri kullanamama, ortak dikkatte sınırlılık, taklit becerisindeki güçlükler ve oyun becerilerindeki yetersizlikler; otistik çocuklarda görülen ve sosyal becerileri etkileyen bazı temel özelliklerdir.

Bilişsel Beceriler:
Otizmli çocukların bilişsel becerilerini etkileyen önemli bir faktör, uyaranların tüm özelliklerine dikkat etmede yaşadıkları güçlüktür. Örneğin, elmanın rengi, kokusu, tadı, şekli vb. bir çok özelliği vardır. Elmanın sadece kırmızı oluşuna dikkat etmek, elma ile domatesi birbirine karıştırmaya neden olabilir. Bu nedenle, uyaranlar arttıkça ve karmaşıklaştıkça otizmlı çocuğun vereceği tepkiler azalır. Bu sadece kavram gelişimini değil, sosyal gelişimi de etkiler. Örneğin; çocuk sadece kendisi ile konuşan insanın jest ve mimiklerine dikkat ederse konuşmacının verdiği mesajı algılayamayacaktır. Bu özellikleri, bilgiyi öğrenirken anlamayı sınırlamakta, bilginin farklı ortam ve durumlar için transferini zorlaştırmaktadır. 

 
DAVRANIŞSAL ÖZELLİKLER NELERDİR?


Otizmlerde, etkilenme dereceleri bireysel farklılıklara göre değişse de, yaygın görülen davranışlar şunlardır;

  • Sosyal ilişkilerde güçlük,
  • Göz temasından kaçınma,
  • Çevre ile iletişim kurmama ve çevreye ilgisiz davranma,
  • Hayal gücü ve yaratıcılık gerektiren oyun oynayamama,
  • İhtiyaçlarını belirtmekte zorlanma,
  • Hareket ve sözcük tekrarları,
  • Objelere aşırı bağlanma,
  • Temastan, kucağa alınmaktan ya da sevilmekten hoşlanmama,
  • Seslere karşı aşırı duyarlılık ya da aşırı duyarsızlık,
  • Objeleri kendi etrafında çevirme gibi kalıp davranışlar sergileme,
  • Uygunsuz ve sebepsiz gülme ya da ağlama,
  • Tehlikeye karşı duyarsız olma,
  • Sorulan soruya cevap verme yerine, kendisine söylenenleri aynen tekrar etme,
  • Acıya karşı duyarsızlık,
  • Rutinden hoşlanma, değişikliklere karşı aşırı tepki ve direnç gösterme,


Çocuğun özelliklerine göre davranışlar çok hafif ya da çok şiddetli olabilir. Her bir davranışın çocuk üzerindeki etkisi de diğerinden farklı olabilir.


OTİZMLİ ÇOCUKLARIN EĞİTİMİ
Otizm çocuklara erken yaşta, tercihen üç yaştan önce tanı konması büyük önem taşır. Çünkü otizm bir çocuk özel eğitim almaya ne kadar erken başlarsa, o kadar hızlı ilerleyebilir. Otizm çocuklarda davranışlar öğrenme sürecini güçleştirmekte, bilgiler parça parça işlenmekte, iletişim bozuklukları çocukların değerlendirilmesini ve gelişimsel düzeyinin belirlenmesini engellemektedir. Yapısal özellikleri nedeniyle otizm çocuklara, otizm çocuklar için özel olarak hazırlanmış eğitim programlarıyla kişiye özel eğitim verilmesi gerekir. Otizm çocuklar için yapılandırılmış bir ortamda, bir yetişkin – bir çocuk sistemiyle yapılacak bir eğitim çocuğun becerilerini artıracak en iyi sistemdir. Çocuk uygun düzeye geldiğinde, bireysel eğitimin yanında, sosyal uyumunu da önemli ölçüde destekleyen grup derslerine katılabilir. Özel eğitimin yanı sıra, aile ile ortak yürütülecek ev çalışma programları da eğitimin kesintiye uğramadan yoğun şekilde devam etmesine katkı sağlar.

Özel eğitimin yanı sıra özel eğitime destek olarak verilen terapilerin en önemlileri dil-konuşma terapisi ve uğraşı terapisidir. Dil-konuşma terapisinde, otizm çocuklarda dil ve iletişim becerilerini geliştirmek için çeşitli terapiler uygulanır. Bu terapilerin temel hedefi, otistik çocukların içinde bulundukları tüm ortamlarda iletişim kurmalarını sağlayacak iletişim becerilerini onlara kazandırmaktır. Bu amaçla, hem kendilerine yöneltilen konuşmaları daha iyi anlamaları, hem kendilerini daha anlaşılır şekilde ifade etmeleri, hem de karşılıklı konuşma başlatma ve sürdürme becerilerini kazanmaları sağlanmaya çalışılır.

Uğraşı terapisinde ise, otizm çocukların günlük yaşam becerilerini, toplumsal becerilerini ve uyumsal davranışlarını geliştirmek ve davranış sorunlarını azaltmak amacıyla çeşitli terapiler yürütülür. Uğraşı terapistlerinin otistik çocuklarda en sık uyguladıkları yöntem ‘duyusal bütünleştirme terapisidir’.
Otizmli çocuklarda özel eğitimin yanı sıra bazı terapi ve psikiyatrik tedavi yöntemlerine de başvurulabilir. Ancak, farklı terapi ve tedavi yöntemlerine başvurulması, özel eğitime olan ihtiyacı azaltmaz. Bu nedenle, ne tür bir terapi ya da tedavi alırsa alsın otizm her çocuğun mutlaka ve öncelikle özel eğitim alması gerekir. Diğer yöntemler, özel eğitime yardımcı olabilir ama hiç biri özel eğitimin yerini alamaz.

YARARLANILAN KAYNAKLAR:
‘ÖZEL EĞİTİM’: PROF. DR. NECATE BAYKOÇ DÖNMEZ, GÜNDÜZ YAYINCILIK, EKİM 2010
‘ÖZEL EĞİTİME GİRİŞ’: PROF. DR. AYŞEGÜL ATAMAN, GÜNDÜZ YAYINCILIK, EYLÜL 2003
‘OTİZM VE OTİSTİK ÇOCUKLAR’: DOÇ DR. NİLÜFER DARICA DR. ÜLKÜ ABİDOĞLU DR. ŞEBNEM GÜMÜŞÇÜ TUŞ, ÖZGÜR YAYINLARI, HAZİRAN 2000
‘SEVGİ DİLİ KONUŞAN ÇOCUKLAR’: AYŞEGÜL TURAN, SİSTEM YAYINCILIK, MART 2005
‘OTİZM EL KİTİ’: MART 2011-11
www.otizm.org
www.tohumotizm.org.tr

inciser